Opowieść o Drzewie Krzyżowym. Słowo i pochwała Mojżesza o splocie drzewa sosny, cedru i cyprysu PDF Drukuj Email
Wpisany przez Administrator   
wtorek, 07 grudnia 2010 21:54

PRZEKŁAD POLSKI

Autorem utworu jest żyjący na przełomie X i XI w. pop Jeremiasz, którego imię wymieniają najstarsze słowiańskie indeksy ksiąg zakazanych. W XIX i I poł. XX w. sądzono, iż Jeremiasz był zwolennikiem bogomilizmu, czego treść utworu nie potwierdza. Opowieść... jest kompilacją greckich i słowiańskich apokryfów staro- i nowotestamentowych, do których dodano wątki oryginalne. Najstarsze odpisy utworu znanego również na Rusi znajdują się w południowosłowiańskich rękopisach z przełomu XIII i XIV w. (tzw. Kodeks Berliński i Kodeks popa Dragoła).

Opowieść... jest historią drzewa Męki Pańskiej od czasów Mojżesza do Ukrzyżowania. Jest to w zasadzie utwór kanoniczny ? poza epizodami o kapłaństwie Chrystusa i o tym, jak orał i jak nazwał Prowa (Probusa) bratem, które spowodowały umieszczenie go na indeksach ksiąg zakazanych.  Przez XIX-wiecznych wydawców tekst został podzielony na siedemnaście epizodów. Pierwsze dwa dotyczą Mojżesza, który na polecenie anioła Pańskiego splata sosnę, cedr i cyprys i zasadza przy gorzkich wodach Mary. Nowo powstały znak jest zapowiedzią śmierci krzyżowej Chrystusa i zbawienia ludzkości. Szczególnie dużo miejsca poświęca Opowieść... dziejom królów Dawida i Salomona: Dawid, ma dzięki drzewu uzyskać zbawienie, Salomon zaś postanawia ściąć je i wykorzystać do budowy świątyni  jerozolimskiej, lecz nie poddaje się ono narzędziom budowniczych. i pozostaje przed świątynią. Po tym epizodzie w Opowieści... następuje przeskok do czasu narodzin Chrystusa (zapowiedzianego przypomnieniem spisu za Oktawiana Augusta). Do ciekawszych pozabiblijnych epizodów Opowieści... należą: historia o pracy Chrystusa na polu i pomocy oraczowi, wyleczenie ślepoty króla Seleukosa, zbratanie się z jego synem Prowem oraz epizod o kapłaństwie. Szczególne miejsce w utworze zajmuje historia księcia Edessy Abgara, proszącego Chrystusa o błogosławieństwo. Historia kończy się momentem śmierci Chrystusa oraz kolejnego ze strażników świętego drzewa.  Opowieść? zawiera również inne wątki luźno związane z głównym tematem, jak dzieje ewangelisty Łukasza czy odnalezienie głowy Adama, a także świadectwa historyczne (spis ludności czy upadek królestwa Judy). Niektóre spośród epizodów (Jak Chrystus orał pługiem, Jak nazwał Prowa bratem) posiadają repliki folklorystyczne wierne zwykle apokryfowi. Ostatni (17.) epizod stanowi piękna pochwała Chrystusa, oparta na połączeniu elementów staro- i nowotestamentowych. Całość stanowi polemikę z herezją bogomilską.

Bibl.: ??????? ?., ????????? ? ??????? ?? ????????? ?????????? ??????????, ???. 1, ?????? 1888, s. 84-114; Jagić V., Novi prilozi za literaturu biblijskih apokrifa. Apokrifi bogomila popa Jeremije, ?Starine? 5/1873, s. 83-95; Jacimirskij: brak; Santos Otero: De arbore crucis; Thomson, s. 85-87; Orlov 2007, s. 12-14; SKKDR, s. 51-52, 60-66; SL, s. 370; Petkanova, s. 398-399; ?????????-???????? ?., ?????? ?? ????????? ????? ?? ????????? ??????? ? ????????? ?? ???????????????? ????????? ?????????? ? ???????, ????????????? ???????????. ? ????? ?? ?. ????????, ?????, 1996, s. 37-43; ?????? ?., ????????? ?????????? ??????-??????? ??????? ? ?????? ?????? ???? ????????, ?: ?????? ???????? ???????? ? ?????? ????, 10-14. 09. 2003, ?. 33/2, ??????? 2004, s. 13-18.

Przekład polski: Opowieść o Drzewie Krzyżowym. Słowo i pochwała Mojżesza o splocie drzewa sosny, cedru i cyprysu, przeł. M. Skowronek, [w:] Apokryfy i legendy, s. 169-189.

Odpisy:

1. [UZUP.] , k. 154'-176', za wyd.: ??????? ?., ????????? ? ???????..., s. 87-114

Tytuł:  ????? ? ??????????? ???????????. ? ???????? ???????? ?????. ? ?????. ? ?????. ? ????????

Inc.:  ????? ?????? ???? ??????. ? ???? ?????????. ? ?????? ? ?? ??????. ? ?? ?????? ???? ???? ? ??????. ?????? ?? ?? ????. ? ????????? ????? ? ?????? ??????. ? ?????? ????? ??? ???. ? ????? ?????? ????? ? ???? ? ?????? ??? .??. ?????. ??????. ?????. ????????...

Exc.: ?? ??????? ???????????? ????? ???????. ?????? ????. ?? ?? ?????? ???? ???? ?? ??????. ?? ????? ????? ??????. ???? ? ???? ? ????? ???? ? ???? ? ?????? ? ? ???? ??????. ?????.

Wyd., bibl.: ??????? ?., ????????? ? ???????..., s. 87-114.

 

2. tzw. Kodeks Berliński, XIII w., za wyd.: Jagić V., Novi prilozi za literaturu biblijskih apokrifa..., s. 83-95.

Tytuł:  ?????. ?????????? ???????? ? ???????? ????? ????? ? ??????? ? ????????

Inc.: ????? ????? ???? ????????? ?? ???? ???????? ? ??????? ??? ?? ??????. ???? ?? ?? ?????? ????? ?? ????????? ????, ?? ?? ?? ?????? ????. ??????? ?? ????? ?? ??????? ??????? ? ?????? ?­ ? ?????? ? ????? ?????? ?? ???? ? ?????? ??? .?. ?????? ???????, ??????? ? ????????...

Exc.:  ...????? ??????? ?????????? ??, ????? ?????? ?????????? ??, ??? ? ? ???? ????????? ?? ? ?? ??? ?????????? ??, ?? ???????? ??? ????? ?? ??? ??????? ?? ????????, ??-?? ? ???? ?????? ?? ???????????? ???????? ??????. ?????? ?? ? ? ???? ??? ??????? ???? ???? ????, ? ????? ?? ???????? ??­ ????? ??? ? ?????? ????? ???????, ??? ???? ? ?? ???? ????, ?? ????, ?????.

Wyd., bibl.: Jagić, s. 83-95.

Poprawiony: czwartek, 19 stycznia 2012 15:41